L’autore presenta le ragioni per cui Padova svolse un ruolo particolarmente importante nel sistema di istruzione straniera della gioventù polaccolituana nel XVI e nei primi decenni del XVII secolo. Sottolinea eccellente reputazione dell’università di Padova e alto livello dei suoi professori, nonché la favorevole posizione geografica ed i buoni contatti politici tra Venezia e la Repubblica di Polonia. Tuttavia, richiama l’attenzione sulla diminuzione della frequenza degli studenti polacchi nella seconda metà del XVII e nel XVIII secolo e individua possibili cause di tale fenomeno. Inoltre, rileva il cambiamento nella composizione sociale della gioventù studentesca, all’interno della quale il numero delle persone interessate ad acquisire conoscenze e competenze che sarebbero state la base per l’attività professionale nel futuro, diminuì gradualmente, mentre un gruppo sempre più numeroso era costituito da rappresentanti di famiglie magnatizie e nobili, per i quali il soggiorno a Padova era solo una parte del Grand Tour, ovvero un tour cognitivo generale dei più importanti centri europei. La lettura dei ricordi dei viaggi, in cui Padova si trovava di percorso, ha confermato la suesposta osservazione. Le esperienze dei visitatori provenienti dalla Repubblica di Polonia ci permettono altresì di distinguere e descrivere diverse tipologie di viaggi di istruzione, nonché di ricostruire le aspettative scientifiche e turistiche delle successive generazioni di visitatori di Padova e di sistemare le osservazioni da loro effettuate sul posto. L’esame dei diari della nobiltà e di altre fonti narrative non direttamente collegate ai viaggi, nonché di diari parlamentari e scritti politici selezionati, ci ha inoltre permesso di sistemare i contesti in cui Padova funzionava nello spazio pubblico dell’antica Polonia. L’università, inizialmente molto esposta, cessò gradualmente di essere un punto di riferimento e un oggetto di descrizione permanente e ovvio, mentre i riferimenti al suo illustre passato apparivano sempre più frequenti. In questo modo, non solo si confermò l’intensa, seppur gradualmente decrescente, presenza polacca a Padova, ma anche la costante, efficacemente tramandata alle generazioni successive, conoscenza dei risultati formativi del centro accademico padovano, che può essere considerata l’essenza della graduale evoluzione del concetto di Padova nella mente degli abitanti della Repubblica di Polonia.

In the 1560s and 1570s, Cardinal Giovanni Francesco Commendone (1524–1584) and his secretary Antonio Maria Graziani (1537–1611) were entrusted with important papal commissions in German and Polish lands, gaining a deep understanding of the political and religious situation of Central-Eastern Europe. The role of these two papal diplomats is highlighted by their political archives, an extraordinary collection of documents which has been the subject of the research project The Nuncio’s Secret Archives: Papal Diplomacy and European Multi-denominational Societies Before the Thirty Years’ War (NSA), financed by the Italian Ministry of University and Research. This rich documentation, in particular, underscores the importance of Padua in the network of relationships established by Commendone and Graziani. They frequently returned to the university city during breaks in their Alpine missions, taking part in circles and gatherings, and meeting with Venetian patricians, professors, and foreign students. In this context, the correspondence between Graziani and the Polish student Mikołai Tomicki —the son of a prominent nobleman who had embraced the Reformation —is of particular significance. A parallel reading of the letters written by Graziani and those written by Tomicki reveals the educational project offered to the young Pole by the two papal envoys. Moreover, it sheds light on the perspective of Commendone and Graziani, in which diplomacy and culture were closely intertwined.

It is with the satisfaction that comes from patiently awaiting the publication of one’s work—and also with the sense of responsibility felt by the editors of this volume of the Ignatianum Philosophical Yearbook—that we present to our readers a collection of studies and contributions that complement the still-ongoing series of publications devoted to Polish–Paduan relations. The impetus for addressing this subject was the anniversary celebrations marking the founding of one of Europe’s oldest universities in 1222. These celebrations resonated widely around the world, including in Poland, where a special task force was established by order of the Minister of Science and Higher Education to coordinate initiatives undertaken on the occasion of the 800th anniversary of the University of Padua.

L’articolo affronta il tema della funzione del perfetto cortigiano. Il suo esempio è Samuel Maciejowski ne Il Cortigiano polacco di Łukasz Górnicki (1566). L’analisi riguarda le caratteristiche del vescovo e della sua corte a Prądnik, che aprono il dialogo e sostituiscono la descrizione della corte di Urbino e dei suoi sovrani: Federico e Guidubaldo da Montefeltro ed Elisabetta Gonzaga, moglie di Guidubaldo, contenuta ne Il Libro del Cortegiano (1528) di Baldassarre Castiglione. È stato dimostrato che, grazie ai cambiamenti nella forma narrativa e al trasferimento dei dialoghi alla corte del dignitario ecclesiastico, Górnicki si concentra sulla figura del cortigiano – maestro, mentore, consigliere del re – e l’immagine di Samuel Maciejowski non si discosta dalle altre descrizioni del predetto vescovo e senatore, presenti in fonti selezionate dell’epoca: lettere, cronache, testi letterari. Alla fine dell’articolo è stato dimostrato che anche il frontespizio appositamente progettato della prima edizione (pubblicata da Maciej Wirzbięta) è collegato al tema e allo scopo dell’opera di Górnicki (sviluppo del modello del cortigiano).

Artykuł jest poświęcony logice intuicjonistycznej L.E.J. Brouwera. Są w nim omówione źródła i cele tej logiki – była jednym z nurtów konstruktywistycznych w filozofii matematyki i miała przezwyciężyć kryzys podstaw matematyki – oraz główne etapy jej rozwoju (A. Heyting, K. Gӧdel), a zwłaszcza znaczenie badań nad nią logików polskich (Z. Zawirski, J. Łukasiewicz, A. Tarski, S. Jaśkowski). Wnioski uzasadnione w artykule na kanwie ustaleń historycznych mają także znaczenie dla metafilozoficznej dyskusji nad rozumieniem matematyki, podstawowych praw logiki oraz relacji języka do rzeczywistości.

Z przyjemnością, jaka towarzyszyć może autorom oczekującym cierpliwie na ukazanie się swoich tekstów w druku, ale też redaktorom niniejszego tomu „Rocznika Filozoficznego Ignatianum”, przekazujemy do lektury Czytelników zbiór rozpraw i przyczynków, uzupełniających niezakończoną jeszcze serię wydawnictw poświęconych stosunkom polsko-padewskim. Impulsem do podjęcia tego tematu były obchody rocznicowe, związane z powstaniem w 1222 roku jednego z najstarszych uniwersytetów europejskich. Uroczystości, o jakich mowa, odbiły się szerokim echem na całym świecie, w tym i w Polsce, gdzie powołano specjalnym zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Zespół do spraw inicjatyw podejmowanych z okazji jubileuszu 800-lecia Uniwersytetu w Padwie.

In this issue of the Ignatianum Philosophical Yearbook, the first section focuses on texts related to Mediterranean history. Many texts center around Cyprus (Greek: Κύπρος, Turkish: Kıbrıs), often referred to as Aphrodite’s Island, as it is said to be the birthplace of the most beautiful goddess of antiquity, who, according to myth, emerged from the sea foam on its shores. The significance of Mediterranean culture, the cradle of classical civilization, is well known and needs no elaboration. The GrecoRoman world profoundly shaped European identity, culture, and history, influencing the political development of the continent as a whole. Within this context, Cyprus stands out as a particularly important region. As an integral part of Mediterranean culture, Cyprus has made significant contributions to the development of the broader Mediterranean world. Modern Cyprus, or more specifically the Republic of Cyprus (Gr. Κυπριακή Δημοκρατία, Tur. Kıbrıs Cumhuriyeti), is currently overshadowed by other developments in the Mediterranean, particularly in the eastern region. A significant factor is the longstanding conflict between the island’s Greek and Turkish populations, commonly referred to in academic and diplomatic circles as the “Cyprus problem.” Since 1974, Cyprus has remained divided: the southern part is predominantly inhabited by Greek Cypriots, while the northern part is home to Turkish Cypriots and houses the self-declared Turkish Republic of Northern Cyprus, a state recognized only by Turkey1. Almost fifty years have passed since the division, yet no effective solutions have emerged to resolve the impasse. The two communities live separately, divided by a buffer zone known as the Green Line, which is monitored by the United Nations Peacekeeping Force in Cyprus (UNFICYP). The future of Cyprus remains uncertain, but the situation continues to pose challenges for Turkey’s relations with Cyprus, Greece, the European Union, and the broader international community.

Artykuł traktuje o polskich koncepcjach polityki regionalnej w międzywojennej Europie miedzy Niemcami a bolszewicką Rosją/ZSRR. Zakładały one zbudowanie systemu sojuszów regionalnych. Najpierw rolę tę odgrywać miały wyzwolone państwa Ukraina, Litwa i Białoruś (1919—1921), następnie dyplomacja polska osiągnęła sojusz z Rumunii, ale studiowała też możliwość porozumienia z Węgrami i starała się o stworzenie tzw. Bloku Bałtyckiego (z Łotwą, Estonią i Finlandią). W końcu powstał projekt „Międzymorza”. Wszystkie trzy koncepcje zawiodły.

W 1854 roku rosyjska załoga fregaty „Pallada” wielokrotnie zetknęła się z mieszkańcami Królestwa Chosŏn na wyspie Kŏmundo oraz w kilku miejscach podczas rejsu wzdłuż całego wschodniego wybrzeża kraju. Było to pierwsze i zarazem najważniejsze rosyjsko-koreańskie spotkanie na trasie rejsów morskich, jako że wcześniejsze kontakty między przedstawicielami obydwu cywilizacji miały miejsce na trasach lądowych, podczas walk o Albazin oraz w trakcie misji prawosławnej w Pekinie. Celem artykułu jest przeanalizowanie tych spotkań opisanych w relacji Iwana Gonczarowa, zawartej w dziele Fregata Pallada w szerszym kontekście politycznym i kulturowym, uwzględniającym zarówno lądową historię kontaktów rosyjsko-koreańskich w XVII i XVIII wieku, jak również morską rywalizację mocarstw zachodnich w Azji Północno-Wschodniej w dobie wojen opiumowych, powstania tajpingów oraz wojny krymskiej. O znaczeniu tej wymiany świadczy również fakt, że wzmianki o niej zostały uwiecznione w źródłach koreańskich, w szczególności w „Dziennikach Sekretariatu Królewskiego” (Sŭngjŏngwŏn ilgi) oraz „Rocznikach Dynastii Chosŏn” (Chosŏn wangjo sillok).

Celem artykułu jest zwięzłe przedstawienie historii rozwoju literatury Turków cypryjskich od momentu pojawienia się Osmanów na wyspie pod koniec XVI wieku po czasy najnowsze. Osmańscy zdobywcy przywieźli na Cypr swoją tradycję, kulturę i literaturę, ale rozwój piśmiennictwa na wyspie odbywał się w innym tempie i w zależności od sytuacji politycznej podlegał różnym wpływom, nie tylko anatolijskim. Także wielokulturowość miała duży wpływ na charakter rozwoju tureckojęzycznej literatury w ciągu całej 450-letniej obecności Turków na wyspie. W artykule przedstawiono pokrótce najważniejsze wydarzenia polityczne, które miały wpływ na rozwój i kondycję literatury tureckiej na Cyprze. Następnie omówiony został problem periodyzacji literatury Turków cypryjskich na tle okresów rozwoju literatury w Turcji. Z epokami literackimi zazwyczaj można łączyć konkretne gatunki, które w danym okresie pojawiają się, przeżywają największy rozkwit lub zanikają. Historia rozwoju gatunków takich jak nowela, powieść, sztuka sceniczna wskazuje na pewne różnice między literaturą Turcji osmańskiej i republikańskiej a literaturą Turków cypryjskich. Kolejny ważny element, który może służyć jako narzędzie porównania to tematyka utworów – najbardziej naturalne zwierciadło wydarzeń historycznych i problemów przeżywanych przez naród. Zestawienie cech charakterystycznych literatury tureckocypryjskiej i tureckiej na przestrzeni wieków pokazuje, że poza okresem po 1974 roku literatura Turków cypryjskich rozwijała się wolniej, a nowe trendy pojawiały się z opóźnieniem. Jako główne przyczyny takiego stanu rzeczy wskazać można uwarunkowania polityczne i ekonomiczne.