Celem artykułu jest eksploracja pojęcia duchowości w myśli i życiu Stefana Kunowskiego. Cel ten realizowany jest poprzez krótkie nakreślenie duchowości w warstwicowej teorii rozwoju człowieka, z wyeksponowaniem rozwoju warstwy duchowej i atrybutów duchowości, co ma związek z poziomem transpersonalnym rozwoju duchowego (Wilber, 1980) i funkcjami wychowawczymi, ukazanymi w optyce funkcji initiare-christianisare (Kunowski, 2000a, s. 251). Pomimo że Wilber i Kunowski prezentują inną perspektywę ontologiczno-aksjologiczną, to rozumienie rozwoju duchowości może korespondować ze sobą, przyjmując odpowiednią adekwatność interpretacyjną. Zastosowana hermeneutyczna analiza treści (Vieira i de Queiroz, 2017), sięgająca do wtórnej analizy danych (Wickham, 2019), pozwoliła wydobyć wagę kształtowania się tożsamości duchowej (Kiesling i in., 2006) warunkującej osiągnięcie dojrzałości ludzkiej i twórczości wybitnej (Nęcka, 2003, s. 216–218) Kunowskiego, wyrażającej się nie tylko w jego myśli, wkładzie w rozwój pedagogiki chrześcijańskiej, katolickiej i pastoralnej, ale także w życiu, w wypełnieniu jego powołania zgodnie z wolą Boga.

Artykuł dotyczy poglądów pedagogicznych i stylu postępowania księdza Mieczysława Kuznowicza z młodzieżą skupioną w zorganizowanym przez niego Związku Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej w Krakowie. Jest próbą odpowiedzi na pytania dotyczące jego działalności: Jakie priorytety dominowały w jego propozycjach edukacyjnych? Na jakich założeniach opierał swoją działalność? Dlaczego rozwój duchowy jest ważny w życiu człowieka? W przedstawionej analizie zwracamy uwagę przede wszystkim na rolę i znaczenie duchowego wymiaru człowieka w procesach harmonijnego i integralnego wychowania.

Celem niniejszego artykułu jest prezentacja genezy, podstawowych założeń oraz recepcji tzw. Schwerter Konsent, który formułuje zasady dydaktyczne dotyczące dyskusji nad kontrowersyjnymi zagadnieniami w edukacji religijnej w Niemczech. Choć jego treści są zakorzenione w debacie niemieckojęzycznej, został przyjęty także w innych krajach, np. w Hiszpanii. Schwerter Konsent określa pryncypia chrześcijańskiej edukacji religijnej w szkołach publicznych, zorientowanych na kontrowersyjność, dojrzałość i zdolności krytyczne, przeciwdziała także indoktrynacji uczniów

W artykule przedstawiono elementy duchowości w programie pedagogiki rodziny Józefa Wilka. W treści znajduje się problematyka duchowości, krótki biogram i zarys programu pedagogiki rodziny. Celem artykułu jest wstępna refleksja nad duchowością w programie pedagogiki rodziny J. Wilka. Przedmiotem poznania jest wychowanie w rodzinie w ujęciu autora z uwzględnieniem duchowego wymiaru życia człowieka. Problem podjętej refleksji wyraża się w pytaniu: w jakich elementach programu pedagogiki rodziny Józef Wilk nawiązuje do życia duchowego człowieka?

Pośród kategorii, które wymykają się jednoznacznym określeniom i pomiarom, lokowane są pojęcia: religii, religijności, duchowości oraz zdrowia. Celem zaprezentowanych w tekście analiz jest rekonstrukcja sposobów ich rozumienia, wskazanie wzajemnych relacji w kontekście badania fenomenograficznego. Podejście to umożliwiło dotarcie do treści świadomości badanych przez pryzmat ich doświadczeń i nadawanych im znaczeń. W pierwszej części tekstu zarysowano problem badawczy oraz uzasadniono wybór badania fenomenograficznego. W części drugiej przedstawiono teoretyczne umocowanie kategorii religii, religijności, duchowości we współczesnym dyskursie naukowym, co stanowiło punkt wyjścia do określenia w części trzeciej sposobu ich funkcjonowania w subiektywnym odbiorze badanych i ich związkach ze zdrowiem. Na podstawie mapy sieciowych zależności ustalono, że: 1) religia jest bytem zewnętrznym wobec człowieka, której obecność w życiu badanych opiera się na poszukiwaniu prawdy o naturze człowieka, 2) nie tyle religia, ile osobisty wymiar religijności oraz duchowość religijna i pozareligijna stają się źródłem nowych znaczeń w obliczu negatywnych okoliczności w biografii badanych, tzn. zdrowienia, czyli radzenia sobie w chorobie (recovery), i umacniania w codziennym funkcjonowaniu, czyli nabywania biegłości w podejmowaniu decyzji służących jakości życia, warunkowanych stanem zdrowia (empowerment).

W artykule zostały scharakteryzowane przejawy duchowości dostrzeżone w biografii Zbigniewa Marka – polskiego profesora, teologa, pedagoga, jezuity. Wydobycie ich stało się możliwe dzięki sięgnięciu do mów pogrzebowych oraz autonarracji poprzez wskazanie kontekstów życia i działania umożliwiających rozumienie doświadczenia. Wykazano, że jest to duchowość głęboko zakorzeniona w tradycji ignacjańskiej, którą charakteryzują zasady cura personalis i magis. Zostały one wyrażone w takim zakorzenieniu w Bogu, które pozwala dostrzegać potencjał własny i innych ludzi, wychodzić naprzeciw ich problemom, szukać nowych rozwiązań, motywować do wartościowego życia. W wymiarze teoretycznym takie rozumienie duchowości zostało opisanew pedagogice Dobrej Nowiny w perspektywie katolickiej, pedagogice towarzyszenia w tradycji ignacjańskiej oraz pedagogice świadectwa w perspektywie kerygmatyczno-antropologicznej.

Celem artykułu jest ukazanie przejawów duchowości w biografii Marii Grzegorzewskiej (1887–1967) i ich znaczenia w procesie wychowania do twórczego życia. W artykule przedstawiono wzajemne relacje między duchowością, twórczym życiem oraz biograficznym podejściem do wychowania i samowychowania. Odwoływanie się do duchowej sfery życia odzwierciedla przekonanie, że człowiek-osoba jest częścią czegoś większego niż on sam, czegoś, co wykracza poza jego indywidualną egzystencję. Biografia Marii Grzegorzewskiej stanowi przykład integracji duchowości i twórczego życia, ukazuje jej zaangażowanie w promowanie uniwersalnych wartości, takich jak dobro, prawda, piękno i miłość. Podejście Grzegorzewskiej do edukacji odzwierciedlało równowagę wartości duchowych i innowacyjnego myślenia. Postrzegała życie jako ciągły proces twórczy zakorzeniony w uniwersalnych prawdach. Dziedzictwo Grzegorzewskiej pozostaje istotne dla współczesnych procesów edukacyjnych, w których wspieranie duchowości i kompetencji twórczych ma kluczowe znaczenie dla radzenia sobie z kryzysami egzystencjalnymi i społecznymi.

Pozytywizm i ścisłe patrzenie na metodę – zawsze i wszędzie – czy też miłość dusz ludzkich? Współpraca z wielkimi ówczesnego świata w zakresie psychologii doświadczalnej oraz wyznania o pragnieniu religijnego doświadczenia zaświatów. Uczestnik seansów spirytystycznych i zapalony antyklerykał. Kim był Jan Władysław Dawid, z którego dorobku współcześni pedagodzy wciąż czerpią garściami? Biografie niewielu mistrzów odzwierciedlają tak odległe paradygmaty, które znajdują swoje odbicie w twórczości naukowej. Określany jako uczony bez katedry, pozostawił po sobie kilkaset publikacji, po które pedagodzy sięgają do dziś. Wcześnie ukierunkowane poglądy w duchu pozytywizmu pod koniec życia, za sprawą tragicznej śmierci żony, zmieniają się w doświadczenia mistyczne. Badacze jego biografii i dorobku spierają się, czy droga owych przemian paradygmatycznych była ciągła, czy też nastąpiła gwałtowna zmiana. Artykuł przedstawia tę drogę, która nie jest ukazywana w toku kształcenia studentów. Tymczasem, aby właściwie zrozumieć studiowaną literaturę, konieczne jest poznanie jej twórcy.

This contribution explores the biblical dimension of Youth Catechism/2 Come and See, highlighting its spiritual, historical, and cultural richness, being elements that permeate every page of the Bible. The Bible has always shaped the life and mission of the Church, a truth that cannot be emphasized enough, given its depth and beauty. Following an introduction that lays the groundwork for the discussion, we will examine the Magisterium’s contribution through two key documents, both addressing biblical and catechetical themes. We will analyze their insights and consider what original contributions can be made regarding the biblical dimension of catechesis, particularly for young people today. The study will conclude with a reflection on the work undertaken.

Janusz Korczak pielęgnował i wzbogacał przez całe życie swoją duchowość, stając się osobą coraz bardziej uduchowioną poprzez czerpanie z bogactwa judaizmu, chrześcijaństwa, buddyzmu i hinduizmu, przy czym największe znaczenie miała dla niego religijna tradycja judaistyczna, stanowiąca jego dziedzictwo rodzinne. Był on teoretykiem i praktykiem wychowania oraz pisarzem – i w tych trzech wymiarach przejawia się jego religijność w odniesieniu do działalności pedagogicznej. Wskazuje na to analiza semantyczna przekazów biograficznych wychowanków, współpracowników i innych osób, z którymi Doktor pozostawał w bliskich relacjach, oraz napisanych przez niego tekstów.