Cel badań: Celem badania była ocena stylu życia studentów kierunku Dietetyka Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Materiał i metody: Anonimowe badania przeprowadzono w grupie 100 studentów kierunku Dietetyka Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu metodą sondażu diagnostycznego, wykorzystując autorski kwestionariusz ankiety. Pytania dotyczyły zasad prawidłowego odżywiania, suplementacji i zdrowego stylu życia oraz ich zastosowania w życiu codziennym. Wyniki: Wyniki badań własnych wskazują, iż studenci Dietetyki Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w większości posiadają średni poziom wiedzy w zakresie istotnych czynników ryzyka związanych ze stylem życia, sprzyjających rozwojowi ryzyka chorób układu krążenia. 76% ankietowanych miało BMI w zakresie prawidłowej masy ciała. Respondenci preferują prozdrowotne aspekty zachowań w zakresie niepalenia papierosów, utrzymywania prawidłowej masy ciała (ok. 80% badanych w każdym zakresie) oraz utrzymywania średniego i wysokiego poziomu aktywności ruchowej (ponad 90% badanych). W przypadku wysiłku fizycznego respondenci preferują spacery, ćwiczenie na siłowni oraz bieganie, jako element prozdrowotnego stylu życia. W grupie badanej 81% samodzielnie przygotowuje posiłki. Podstawę diety ankietowanych stanowią produkty zbożowe z pełnego przemiału. Studenci dietetyki często sięgają również po chude mięso i ryby, warzywa i owoce, a także nabiał. jaja oraz mleko. Studenci Dietetyki UMP spożywają takie słodycze (41% – sporadycznie zjada kilka kostek czekolady lub ciastek, natomiast 34% codziennie spożywa przynajmniej batona lub pół czekolady) Respondenci zwracają uwagę na odpowiednią podaż płynów w ciągu dnia – 44% badanych spożywa około 2 litry płynów dziennie. Wnioski: W grupie badanych stwierdzono prozdrowotne aspekty zachowań w zakresie niepalenia papierosów, utrzymywania prawidłowej masy ciała i optymalnego poziomu aktywności ruchowej oraz przejawy antyzdrowotnego postępowania dotyczącego żywienia (głównie spożywanie słodyczy w dużych ilościach oraz jedzenie produktów typu fast food).

Streszczenie Przedmiot badań Przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia jest ważne dla utrzymania zdrowia i jak najlepszej dyspozycji fizycznej sportowców. Cel badań Celem badań była analiza jakościowa sposobu żywienia i suplementacji wybranej grupy sportowców – biegaczy narciarskich oraz osób, które ćwiczą na siłowni. Materiał i metody Badaniem objęto 117 osób czynnie uprawiających sport. W badaniu wzięło udział 64. biegaczy narciarskich (32 kobiety i 32 mężczyzn) i 53 osoby, które regularnie ćwiczą na siłowni (33 kobiet i 20 mężczyzn). W celu przeprowadzenia oceny jakościowej sposobu żywienia sportowców przeprowadzono wywiad w formie autorskiej ankiety elektronicznej. Badania przeprowadzone zostały w sposób zdalny i były anonimowe. Ankieta zawierała 60 pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru z możliwością dodania własnej odpowiedzi. Pytania zostały dostosowane do grupy, do której były kierowane i ich wybór był pokierowany znajomością specyfiki sportu. Wyniki Na podstawie przeprowadzonych badań, wykazano szereg nieprawidłowości w sposobie żywienia sportowców: zarówno w grupie biegaczy narciarskich, jak i osób ćwiczących siłowo. Wykazano nieprawidłowości w podaży płynów biegaczy narciarskich. Przyjmują oni zbyt małą ilość płynów w porównaniu do podejmowanego wysiłku fizycznego. Wykazano periodyzację w żywieniu biegaczy narciarskich spowodowaną przygotowaniami do sezonu startowego, co może mieć wpływ na wyniki badania. Wnioski Ze względu na liczne błędy żywieniowe występujące wśród sportowców biorących udział w badaniu, istnieje potrzeba prowadzenia badań w tym kierunku oraz szersza edukacja środowiska sportowego Abstract Introduction Complying with the rules of good nutrition is important to maintain the athletes’ good health and high sporting performance. Aim The aim of the present investigations was to perform a qualitative analysis of nutrition and food supplementation in a selected group of athletes – ski runners and individuals doing physical activity in the gym. Methods The study included 117 persons regularly doing sport: 64 ski runners (32 women and 32 men) as well as 53 persons regularly doing physical activity in the gym. In order to perform a quantitative assessment of the way of nutrition of the examined athletes, a survey was performed in the form of the researchers’ own electronic questionnaire. The studies were performed on-line and were anonymous. The questionnaire contained 60 single-choice and multiple-choice test questions with the possibility of adding the respondents’ own answers. The questions were adjusted to the group at which they were targeted and they were chosen basing on the knowledge of specific character of the sport. Results On the basis of the performed studies a number of nutritional abnormalities were found both in the group of ski runners and the persons doing physical activity in the gym. In the group of ski runners nutritional mistakes included inadequate hydration, that is too low supply of fluids in relation to the undertaken physical effort. Nutrition periodization was detected in ski runners, related to their preparation for the starting season, which may affect the results of the study. Conclusions Because of multiple nutritional mistakes made by the athletes who took part in the study, it is necessary to perform further investigations in this field and also to better educate the sport environment.

Przedmiot badań Warzywa krzyżowe (Cruciferae) to grupa roślin będąca popularnym elementem w diecie Polaków. Do warzyw krzyżowych należą m.in: kapusta głowiasta, brokuł, kalafior, brukselka, jarmuż, szpinak oraz rzepak. Rośliny krzyżowe są przedmiotem zainteresowania medycyny ze względu na ich aktywność przeciwnowotworową. Działanie chemoprewencyjne związane jest z obecnością glukozynolanów i produktów ich hydrolizy: tiocyjanianów, izotiocyjanianów i nitryli. Związki te zapobiegają rozwojowi nowotworów: piersi, płuc, prostaty oraz jelita grubego. Jednak nadmierne spożycie tiocyjanianów może skutkować zmniejszonym wytwarzaniem hormonów tarczycy. W dostępnym piśmiennictwie brakuje danych dotyczących ilości tiocyjanianów w warzywach krzyżowych oraz ilości ich spożycia przez Polaków. Cel badań Celem pracy badawczej było oznaczenie zawartości tiocyjanianów i porównanie ich w dziewięciu warzywach krzyżowych (Cruciferae). Materiał badany stanowiła kapusta głowiasta, kalafior, brokuł, szpinak, jarmuż, brukselka, kapusta pekińska oraz pak choi i kiełki brokułu. Ponadto celem było również porównanie zawartości tiocyjanianów w obrębie jadalnych różnych części tej samej rośliny (liście i łodygi kapusty pekińskiej i pak choi) oraz porównanie zawartości tiocyjanianów w kiełkach brokułu, jak również w jego różyczkach. Materiał i metody W badaniach wykorzystano metodę kolorymetryczną. Ekstrakcja tiocyjanianów była prowadzona z zastosowaniem 5 % kwasu trichlorooctowego. Tiocyjaniany w środowisku kwaśnym reagując z jonami Fe3+ tworzą kompleksy o krwistoczerwonym zabarwieniu. Produktami reakcji są kompleksy od Fe(SCN)2+ do Fe(SCN)63-. Pomiary absorbancji zostały wykonane przy użyciu spektrofotometru UV-VIS przy długości fali 470 nm. Wyniki Stężenie tiocyjanianów oznaczonych w warzywach krzyżowych było zróżnicowane, jednak najczęściej mieściło się ono między 10 ÷ 20 mg/kg s.m. Spośród badanych warzyw krzyżowych najwyższą zawartość tiocyjanianów oznaczono w szpinaku (0,420 mg/100 g świeżej masy) oraz w kiełkach brokułu (0,295 mg/100 g świeżej masy). Liście kapusty pekińskiej oraz pak choi były bogatszym źródłem tiocyjanianów niż ich łodygi. Stężenie tiocyjanianów w kiełkach brokułu było kilkukrotnie wyższe niż w różyczkach brokułu. Wnioski Badania pokazały, że stężenie tiocyjanianów różni się w obrębie tej samej rośliny. Zawartość tiocyjanianów jest różna w zależności od badanej tkanki roślinnej. W przeprowadzonym badaniu najbogatszym w tiocyjaniany warzywem krzyżowym był szpinak. Ze względu na około sześciokrotnie wyższe stężenie tiocyjanianów w liściach kapusty białej i pak choi niż w ich łodygach, korzystniejsze jest przyrządzanie potraw z wykorzystaniem liści kapusty.

30 lat temu epidemiolog francuski Serge Renaud wraz ze swoim współpracownikiem Michelem de Lorgerilem opublikowali w „The Lancet” artykuł fundujący nauce postulat „francuskiego paradoksu”. Mniejszą umieralność Francuzów z powodu arteriosklerozy naczyń wieńcowych (CHD) w stosunku do Brytyjczyków i Amerykanów przy podobnych wartościach czynników ryzyka CHD, przypisali zwiększonej i regularnej konsumpcji wina gronowego. Uruchomiony założycielską publikacją proces badań naukowych, mających na celu potwierdzenie lub obalenie zaskakującej hipotezy, doprowadził do dynamicznego rozwoju wiedzy na temat biologicznych właściwości wina gronowego i jego składników. Wśród nich największe zainteresowanie przypisano frakcji polifenolowej mieszczącej się w grupie mikroskładników wina. Dla wytypowanych polifenoli (m.in. rezweratrol, kwercetyna, (+)-katechina) wykazano korzystne działanie w obrębie równowagi wazodylatacyjnej śródbłonka naczyń, metabolizmu lipidów i układu krzepnięcia. Mimo tysięcy eksperymentów epidemiologicznych i laboratoryjnych do dziś nie udało się przesądzić o trafności postawionej hipotezy w zakresie umiarkowanej konsumpcji wina (20-30 g alkoholu/dzień). Wartością samą w sobie „francuskiego paradoksu” jest inspirowanie już dwóch pokoleń badaczy do wyjaśnienia obserwacji, poszerzające wiedzę m.in. w obszarze wpływu na zdrowie naturalnych składników diety. W pracy zaprezentowano rys historyczny okoliczności ogłoszenia „francuskiego paradoksu” oraz przedstawiono ewolucję poglądów naukowych na kontrowersyjną hipotezę. Podano również główne zarzuty sformułowane przeciwko wyjaśnieniu wskazującemu na wino gronowe jako przyczynę paradoksalnej obserwacji. Obejmują one m.in. twierdzenie, że autorzy hipotezy nie uwzględnili przewlekłego charakteru CHD i umieralność korelowali z bieżącymi wartościami czynników ryzyka zamiast z danymi z przeszłości. Część artykułu poświęcono omówieniu aktualnego stanu wiedzy oraz perspektyw dalszych badań i ewentualnemu wykorzystaniu wyników w obszarze zdrowia publicznego i farmacji.

Otyłość jest przewlekłą chorobą wynikającą z zaburzenia równowagi energetycznej organizmu. Szacuje się, iż problem nadmiernej masy ciała aktualnie dotyczy niemal 2 miliardów osób na świcie, spośród których 650 milionów cierpi na otyłość. Nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko wystąpienia wielu chorób niezakaźnych, głównie zaburzeń układu sercowo-naczyniowego, nowotworów oraz schorzeń metabolicznych. Dodatkowo otyłość pociąga za sobą konsekwencje ekonomiczne, społeczne oraz psychologiczne. Otyłość jest spowodowana nadmierną podażą energii z pożywieniem w stosunku do wydatków energetycznych ustroju. Przyczyn otyłości upatruje się w determinantach fizjologicznych, genetycznych, behawioralnych i środowiskowych, do których zalicza się coraz powszechniej występujące w otoczeniu hormonalnie czynne związki (ang. endocrine disrupting chemicals, EDC). W odniesieniu do otyłości, zidentyfikowano podklasę środowiskowych EDC (tzw. obesogenów), zakłócających homeostazę organizmu i procesy hormonalne. Do najlepiej poznanych obesogenów, które mogą występować w żywności należą: bisfenol A, polichlorowane bifenyle, ftalany (ftalan benzylu-butylu (BBP), ftalan di-n-butylu (DBP), ftalan di-2-etyloheksylu (DEHP), metale ciężkie (arsen, kadm, ołów, rtęć, nikiel) oraz dioksyny. Dowiedziono, że EDC mogą wpływać na kontrolę apetytu czy zaburzać równowagę energetyczną ustroju w kierunku gromadzenia spożytych kilokalorii (tzw. teoria oszczędnego fenotypu). Uważa się, że obesogeny mogą predysponować jednostki do przyrostu masy ciała, szczególnie w przypadku ich ekspozycji we wczesnym okresie życia. Istnieje coraz więcej dowodów naukowych potwierdzających wpływ hormonalnie czynnych związków ze środowiska na rozwój otyłości. Wśród potencjalnych mechanizmów działania obesogenów najczęściej wymienia się wpływ na proces adipogenezy, oddziaływanie na receptor PPARγ oraz zaburzenia homeostazy pracy tarczycy. Konieczne są dalsze badania naukowe, szczególnie oceniające zależność dawka - odpowiedź w celu opracowania skutecznej polityki zdrowotnej, chroniącej przed szkodliwym działaniem ECD. W artykule przedstawiono aktualne badania kliniczne dotyczące potencjalnego związku między ekspozycją na obesogeny środowiskowe, a ryzykiem rozwoju nadmiernej masy ciała.

Mleczko pszczele jest formą wydzieliny gruczołu dolnego i żuchwowego pszczół robotnic. Ze względu na unikalny skład, mleczko pszczele jest zaliczane do najbardziej wartościowych produktów pochodzenia naturalnego. Mleczko pszczele posiada zróżnicowany skład chemiczny dzięki obecności wielu ważnych składników wykazujących aktywność biologiczną takich jak: wolne aminokwasy, białka, cukry, kwasy tłuszczowe, składniki mineralne i witaminy. Dominującym składnikiem mleczka pszczelego jest białko, które zawiera od 18 do 25 aminokwasów i jest zaliczane do pełnowartościowych. Wśród zidentyfikowanych aminokwasów 9 to aminokwasy egzogenne: arginina, fenyloalanina, histydyna, izoleucyna, leucyna, lizyna, treonina, tyrozyna i walina. Około 10% aminokwasów występuje w stanie wolnym, czyniąc je łatwo przyswajalnymi przez organizm ludzki. Poza białkami prostymi odnotowano obecność białek złożonych takich, jak lipoproteiny i glikoproteiny. Kolejną grupę związków obecną w mleczku pszczelim stanowią lipidy takie jak fosfolipidy, glicerydy, kwasy tłuszczowe oraz sterole. Wśród związków bioaktywnych występuje m.in. kwas 10-hydroksy-2-decenowego (HDA), który posiada właściwości immunomodulujące. Wśród witamin dominują witaminy z grupy B: witamina B1, witamina B2, witamina B6, kwas nikotynowy, kwas pantotenowy, biotyna, inozytol oraz acetylocholina. Spośród składników mineralnych najwięcej występuje takich jak: K, Na, Mg, Ca, P, S, Zn, Fe, Cu, Al i Mn. Wykazano biologiczną aktywność mleczka pszczelego jako środka przeciwutleniającego przeciwzapalnego, neurotroficznego, przeciwnowotworowego (w badaniach in vitro i in vivo m.in. w raku płuca, raku piersi, białaczce, mięsaku, glejaku wielopostaciowym), przeciwbakteryjnego i przeciwstarzeniowego. Produkt ten może być efektywnie wykorzystywany w postaci opatrunków w leczeniu stopy cukrzycowej. Mleczko pszczele wykazuje także korzystne działanie na układ nerwowy. Wykazano, że sześciomiesięczne przyjmowanie mleczka pszczelego poprawiło u badanych erytropoezę, tolerancję glukozy oraz samopoczucie psychiczne. Mleczko pszczele skutecznie zmniejsza zespół napięcia przedmiesiączkowego i poprawia jakość życia kobiet po menopauzie. Z przeglądu literatury wynika że, mleczko pszczele to dietetyczny kompleks odżywczy, który może być pomocny w profilaktyce i leczeniu różnych przewlekłych schorzeń.

Streszczenie Przedmiot badań Przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia jest ważne dla utrzymania zdrowia i jak najlepszej dyspozycji fizycznej sportowców. Cel badań Celem badań była analiza ilościowa sposobu żywienia wybranej grupy sportowców – biegaczy narciarskich oraz osób, które ćwiczą na siłowni. Materiał i metody Badaniem objęto 117 osób czynnie uprawiających sport. W badaniu wzięło udział 64. biegaczy narciarskich i 53 osoby, które regularnie ćwiczących na siłowni. Do oceny sposobu żywienia wybranych grup sportowców wykorzystano metodę wywiadu z 24h poprzedzających badanie. Ocenę sposobu żywienia badanych respondentów wykonano z zastosowaniem programu komputerowego Dieta 6, opracowanego przez pracowników IŻŻ w Warszawie. Wyniki Na podstawie przeprowadzonych badań, wykazano szereg nieprawidłowości w sposobie żywienia sportowców: zarówno w grupie biegaczy narciarskich, jak i osób ćwiczących siłowo. Zarówno w diecie mężczyzn, jak i kobiet z obu badanych grup, wykazano zbyt niską podaż energii, węglowodanów, wapnia, witaminy D i jodu. Dieta badanych kobiet z obu grup charakteryzowała się zbyt niską podażą żelaza. Wartość zalecanego dziennego spożycia (RDA) w dietach respondentów obu grup została przekroczona zarówno w przypadku składników mineralnych: sodu, potasu, magnezu, fosforu, żelaza, miedzi oraz cynku, jak i witamin: A, E, B1, B2, PP, B6 oraz C. Wnioski Ze względu na liczne błędy żywieniowe występujące wśród sportowców biorących udział w badaniu, istnieje potrzeba prowadzenia badań w tym kierunku oraz szersza edukacja środowiska sportowego, podkreślająca istotę przestrzegania zaleceń dotyczących odpowiedniego żywienia. Abstarct Introduction Complying with the rules of good nutrition is important for maintaining the athletes’ good health and possibly the best sporting performance. Aim The aim of the investigations was to perform a quantitative analysis of nutrition in a selected group of athletes – ski runners and individuals doing physical activity in the gym. Methods The study included 117 persons regularly performing sport: 64 ski runners and 53 persons regularly doing physical activity in the gym. In order to assess the way of nutrition of selected groups of athletes the method of a survey was used from 24 hours before the investigation. The assessment of the way of nutrition of the examined respondents was done using a computer program Dieta 6 prepared by the researchers from the National Food and Nutrition Institute (Instytut Żywności i Żywienia) in Warsaw. Results On the basis of the performed investigations a number of nutritional abnormalities were found both in the group of ski runners and the persons who did physical activities in the gym. In the diet of both men and women from both examined groups an inadequate supply of energy, carbohydrates, calcium, vitamin D and iodine was found. The diet of the examined women from both groups was characterized by too low iron supply. The value of Recommended Dietary Allowance (RDA) in the diets of the respondents from both examined groups was exceeded both as concerns the mineral components: sodium, potassium, magnesium, phosphorus, iron, copper and zinc as well as the vitamins: A, E, B1, B2, PP, B6 and C. Conclusions Because of multiple nutritional mistakes made by the athletes who took part in the study, there is a need to perform further investigations in this field and also to better educate the sport environment, emphasizing the importance of complying with the rules of good nutrition.

Streszczenie Wstęp: Piwo stanowi źródło cennych związków odżywczych, substancji psychoaktywnych oraz związków bioaktywnych, stanowiących istotny czynnik prewencji i leczenia wielu chorób cywilizacyjnych. Udokumentowano związek konsumpcji piwa z łagodzeniem objawów menopauzy, korzystnym wpływem na mikrobiotę bakteryjną jelit, skórę, układ odpornościowy oraz proces utraty masy ciała. Niemniej, należy zaznaczyć, że w jego składzie występuje również alk ohol, który spożywany w nadmiarze może wywierać negatywny wpływ na organizm, uzależniać a nawet prowadzić do śmierci. Z tego względu rekomendowane jest spożycie piw bezalkoholowych, które cechuje obniżona wartość energetyczna i właściwości izotoniczne, a co ważne posiadają one potencjał farmakologiczny, co pozwala uznać je za substancje nutraceutyczne. Cel: Celem pracy było porównanie ze sobą piw komercyjnych o zróżnicowanej zawartości alkoholu z ich bezalkoholowymi odpowiednikami pod względem aktywności antyoksydacyjnej oraz zawartości polifenoli i flawonoidów ogółem. Materiały i metody: Analizom poddano 16 piw, 8 alkoholowych i 8 bezalkoholowych, różnych marek i różnych typach fermentacji, dostępnych w sklepach osiedlowych i hipermarketach, pod kątem ich składu fenolowego i pojemności przeciwutleniającej. Zawartość polifenoli ogółem (TPC) oznaczono metodą Folina-Ciocalteu, flawonoidów metodą z chlorkiem glinu, natomiast aktywność przeciwutleniającą oceniono metodą FRAP. Wyniki: Wyniki badań wykazały, że całkowita zawartość polifenoli w badanych piwach wahała się od 148,48 ± 4,01 do 819,19 ± 20,68 µg GAL/cm3, a zawartość flawonoidów od 6,53 ± 0,74 do 167,34 ± 1,68 µg CAT/cm3. Oznaczona aktywność antyoksydacyjna, była zróżnicowana i wynosiła od 0,71 ± 0,01do 4,32 ± 0,09 µmol TX/cm3. Stwierdzono ponadto, że grupa piw bezalkoholowych zawierała niższe o około 50% wartości oznaczanych parametrów w odniesieniu do ich odpowiedników alkoholowych, które średnio zawierały 237,22 ± 62,09 µg GAL/cm3 polifenoli, flawonoidów 45,03 ±28,40 µg CAT/cm3, a potencjał antyoksydacyjny wyniósł 1,20 ± 0,38 µmol TX/cm3. Zaobserwowano, że w porównywanych grupach piw alkoholowych i bezalkoholowych, to piwa ciemne cechowała większa aktywność antyoksydacyjna wynosząca odpowiednio 3,39 ± 1,31 i 1,50 ± 0,35 µmol TX/cm3. Produkty te ponadto zawierały większe ilości polifenoli - 659,34 ± 226,06 i 306,82 ± 43,21 µg GAL/cm3 oraz flawonoidów - 145,87 ± 30,80 i 84,20 ±21,53 µg CAT/cm3. Wnioski: Badane piwa charakteryzował wysoki potencjał antyoksydacyjny, co sugeruje, że mogą stanowić źródło związków bioaktywnych o wysokich właściwościach wychwytywania wolnych rodników. Istotnie wyższe ilości flawonoidów i polifenoli stwierdzono w przypadku piw ciemnych, które posiadały również wyższą aktywność antyoksydacyjną w porównaniu z piwami jasnymi. Wyniki oznaczeń w grupie piw bezalkoholowych w większości przypadków były o ponad 50% niższe w porównaniu z ich alkoholowymi odpowiednikami. Ze względu na niekorzystny wpływ etanolu na organizm człowieka oraz niebezpieczeństwo uzależnienia, piwa alkoholowe mimo stwierdzonych korzystniejszych cech prozdrowotnych powinny być spożywane w umiarkowanych ilościach.

WPŁYW DROŻDŻY PIEKARNICZYCH SACCHAROMYCES CEREVISIAE NA KIEŁKOWANIE I WZROST SIEWEK PSZENICY JAREJ TRITICUM AESTIVUM L. EMEND. FIORI ET PAOL Wstęp: Rośliny zbożowe, a w tym pszenica zwyczajna Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol, są kluczowe w żywieniu człowieka i stanowią 1/3 światowej produkcji roślinnej. Trwają poszukiwania sposobów zwiększania uzyskiwanych plonów, m.in. poprzez stosowanie nawozów sztucznych i pestycydów. Jednak nadmierne ich użycie ma negatywne konsekwencje w zakresie bioróżnorodności oraz zanieczyszczenia środowiska. Alternatywną metodą proponowaną w uprawie roślin może być wykorzystanie bionawozów. Początkowo zainteresowano się bakteriami, a ostatnio również drożdżami. Cel: Celem pracy było zbadanie wpływu zawiesin drożdży Saccharomyces cerevisiae na kiełkowanie i wzrost pszenicy jarej Triticum aestivum L. w kontekście możliwości wykorzystania ich jako nawozu organicznego. Materiał i metody: Do badań użyto ziarna pszenicy jarej (Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol) odmiany Tybalt. Badanie przeprowadzono w 6 wariantach, z wykorzystaniem trzech różnych stężeń żywych (W1-W3) i martwych (W4-W6) drożdży Saccharomyces cerevisiae Meyen ex E. C. Hansen. Wodę wodociągową użyto jako kontrolny wariant doświadczenia. Analizowanymi parametrami były: energia (oceniana po pierwszym dniu) i zdolność kiełkowania (po 6 dniu), długość pędu i najdłuższego korzenia (mierzone po 6 i 19 dniu). Zawartość wody i suchej masy w siewkach oznaczono metodą suszarkową w ostatnim dniu eksperymentu. Uzyskane wyniki poddano analizie statystycznej w programie Statistica. Wyniki: Na podstawie wyników przeprowadzonego eksperymentu wykazano, że energia kiełkowania dla badanych ziarniaków pszenicy jarej (Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol) wynosiła 60% w kontroli. Dla wariantów, w których użyte zostały zawiesiny drożdży żywych wartości energii kiełkowania mieściły się w przedziale od 54,4% (W1) do 75,6% (W3), a dla zawiesin z martwymi drożdżami od 57,8% (W4) do 75,6% (W6). Najkorzystniejszy wpływ przejawiały zawiesiny o najwyższym stężeniu drożdży – 16 g/l, niezależnie od tego czy były żywe czy zdenaturowane. Odnotowano, że wraz ze wzrostem stężenia używanej zawiesiny drożdży, następował wzrost energii kiełkowania. We wszystkich analizowanych wariantach doświadczenia zaobserwowano wysoką zdolność kiełkowania (powyżej 90%), co świadczy o dobrej jakości użytych ziarniaków. Podczas 6 dnia doświadczenia wykazano istotne statystycznie różnice w długości pędu i najdłuższego korzenia siewek względem kontroli dla wariantów W2-W6. W przypadku zawiesin o najwyższych stężeniach – 16 g/l zaobserwowano największą różnicę długości pędu względem kontroli, dla drożdży żywych (W3; p=0,0002) i martwych (W6; p=0,00002). W przypadku korzenia największą średnia długość zaobserwowano w wariancie W6 (9,68±6,1 cm) i była ona istotnie (p=0,009) większa w porównaniu do kontroli (8,50±0,52 cm). Jednocześnie zaobserwowano istotny wpływ użytego stężenia zawiesin drożdży martwych na wzrost długości korzeni (W4 vs W6; p=0,003). Podczas pomiaru 19 dnia, średnia długość pędów w kontroli wynosiła 35,75±6,5 cm. Największą długość osiągnęły pędy z wariantu W5 – 41,52±2,7 cm i była to wartość istotnie (p=0,007) wyższa w porównaniu do kontroli. Pomiar 19 dnia wykazał jednocześnie największą długość korzenia w wariancie W2 i W5, która była około 16% większa w stosunku do kontroli. Oznaczona w ostatnim dniu doświadczenia zawartość wody w siewkach wynosiła w kontroli 80,7%, w wariantach z drożdżami żywymi – od 82,6% (W1) do 86,3% (W3), a w wariantach z martwymi drożdżami wartość ta sięgała do 86,1% (W5). Najwyższą zawartość suchej masy odnotowano dla kontroli (19,3%), a najniższą (13,7%) w siewkach, na które działano najwyższym stężeniem żywych drożdży. Wnioski: Drożdże Saccharomyces cerevisiae poprawiały parametry kiełkowania i wzrostu pszenicy Triticum aestivum L., co potwierdza możliwość wykorzystania ich w formie nawozu organicznego.

Pierzga jest naturalnym produktem pszczelim a surowcem do jej wytworzenia jest pyłek kwiatowy. Pyłek kwiatowy zbierany jest przez pszczoły zbieraczki. Zmieszany z niewielką ilością wydzieliny gruczołów ślinowych lub nektaru zostaje przeniesiony do ula. Pszczoły obecne w ulu przejmują uprzednio przygotowany pyłek kwiatowy w formie obnóży pyłkowych od pszczół zbieraczek, gdzie układają go w komórkach plastra. Zmagazynowany pyłek zostaje zwilżony śliną wraz z miodem, rozdrabniany i ubijany warstwami. Górna warstwa jest powlekana odrobiną miodu oraz wosku. Powyższa mieszanina w warunkach beztlenowych podlega fermentacji mlekowej, prowadząc do powstania pierzgi. W rodzinie pszczelej stanowi ona główne źródło białka, niezbędne dla larw i młodych robotnic. Powstały podczas fermentacji beztlenowej kwas mlekowy konserwuje przefermentowany pyłek czyli pierzgę. Kwas mlekowy zabezpiecza produkt przed zepsuciem. Pyłek kwiatowy stanowi wartościowy produkt roślinny ze względu na zróżnicowany skład substancji biologicznie czynnych. Pod względem chemicznym występują w nim: białka, węglowodany, lipidy, składniki mineralne i witaminy. Białko pyłku w porównaniu z białkiem innych produktów spożywczych wyróżnia się dużą zawartością aminokwasów egzogennych. Zawartość węglowodanów szacuje się na 13-55%, pośród których dominują cukry proste fruktoza i glukoza. Frakcja tłuszczowa stanowiąca 1-20% reprezentowana jest zarówno przez kwasy tłuszczowe nasycone i nienasycone jak i fosfolipidy czy fitosterole. Kolejną grupą związków czynnych biologicznie są polifenole obecne w ilości około 1,6%. Należą do nich: flawonoidy, katechiny i kwasy fenolowe. Pyłek kwiatowy jest dobrym źródłem witamin zarówno rozpuszczalnych w wodzie jak i w tłuszczach. Wśród makroelementów najwięcej jest potasu, magnezu, wapnia i sodu. Do mikroelementów należą miedź, cynk, chrom, mangan, molibden, kobalt, krzem, selen, żelazo. W pracy dokonano przeglądu piśmiennictwa na temat właściwości zdrowotnych produktów pszczelich. Pierzga i pszczeli pyłek kwiatowy ze względu na bogaty skład chemiczny oraz właściwości lecznicze mogą być zaliczane do najcenniejszych produktów pszczelich. Pierzga i pszczeli pyłek kwiatowy posiadają właściwości przeciwbakteryjne, antyoksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i ochronne przed promieniowaniem jonizującym, wspomagają funkcjonowanie układu krążenia i mają zastosowanie w dermatologii.