Η μελέτη αυτή επιχειρεί να εξετάσει τη σχέση τοξικομανών αστέγων της Αθήνας με την αστυνομία, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίον η σχέση αυτή πιθανόν να επιδρά στην εξάρτηση. Βασίζεται σε δια ζώσης συνεντεύξεις οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2023 με 5 άστεγους εξαρτημένους χρήστες ουσιών που διαβιούσαν στο κέντρο της πρωτεύουσας και εντοπίστηκαν με τη μεθοδολογία της αλυσιδωτής δειγματοληψίας. Η ερμηνευτική φαινομενολογική ανάλυση των συνεντεύξεων έδειξε ότι οι σχέσεις των εξαρτημένων αστέγων με την αστυνομία είναι αρνητικές, επιδρούν αρνητικά στη σχέση τους με τον νόμο και τείνουν να τους «βυθίζουν» περισσότερο στη χρήση. Ως θέματα-κλειδιά στη διαμόρφωση της κακής σχέσης τους με την αστυνομία οι εξαρτημένοι αναφέρουν τις παραβατικές συμπεριφορές που οι ίδιοι υιοθετούν «με σκοπό να επιβιώσουν», τις αντιδράσεις των περιοίκων και τη συχνά απότομη ή βίαιη αντιμετώπιση από την αστυνομία. Η βία αυτή φαίνεται ότι σπρώχνει τους χρήστες πιο βαθιά τόσο στη χρήση όσο και στην παραβατικότητα, ενώ, παράλληλα, τους εμποδίζει από το να αξιοποιήσουν υπηρεσίες μείωσης της βλάβης και συμβουλευτικής υποστήριξης τοπικών κέντρων ημέρας. Τα ευρήματα συνάδουν με αυτά άλλων, διεθνών μελετών και αποτελούν μια πρώτη συμβολή στη διερεύνηση του θέματος στην Ελλάδα.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας και η αυξανόμενη απαίτηση ψηφιοποίησης των συστημάτων φροντίδας υγείας έχουν δημιουργήσει την πιεστική ανάγκη οι επαγγελματίες στον τομέα θεραπευτικής αντιμετώπισης των εξαρτήσεων να αναβαθμίσουν τις ψηφιακές τους δεξιότητες. Ιδιαίτερα για τα συστήματα θεραπείας της εξάρτησης από τα ναρκωτικά, η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας θεωρείται αναμενόμενη, καθώς η τεχνολογία έχει διευρύνει το φάσμα των νέων παρεμβάσεων για τις εξαρτήσεις. Η μελέτη αυτή εξετάζει μια σειρά παραγόντων που σχετίζονται με την επικαιροποίηση των ψηφιακών δεξιοτήτων επαγγελματιών οι οποίοι εργάζονται σε έναν οργανισμό θεραπείας απεξάρτησης. Τα δεδομένα βασίζονται σε στοιχεία τα οποία προέρχονται από την αξιολόγηση σειράς εκπαιδεύσεων στις ψηφιακές δεξιότητες που παρακολούθησαν οι επαγγελματίες το διάστημα από τα μέσα του 2020 έως τα τέλη του 2022. Η μελέτη εξετάζει την ανταπόκριση και το επίπεδο ικανοποίησής τους από τη συμμετοχή τους σε εκπαίδευση μέσα στον οργανισμό. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία ενσωμάτωσης των ψηφιακών δεξιοτήτων σε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τα στελέχη αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η προσαρμογή τους στα νέα δεδομένα και να ενισχυθεί η ικανότητά τους να «πλοηγούνται» στο εξελισσόμενο τοπίο της φροντίδας υγείας.

Η Θεραπεία μέσω Περιπέτειας (Adventure Therapy) αποτελεί θεραπευτική συμπληρωματική παρέμβαση σε άτομα με ψυχικές διαταραχές με θετικά αποτελέσματα στη σωματική και ψυχολογική αποκατάσταση και στην επίτευξης των θεραπευτικών στόχων. Η παρούσα μελέτη στοχεύει στην αξιολόγηση της σκοπιμότητας εφαρμογής της Θεραπείας μέσω Περιπέτειας ως συμπληρωματικού εργαλείου στη θεραπευτική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων. Η παρουσιαζόμενη μέθοδος εφαρμόστηκε από το ΚΕΘΕΑ με τη συμμετοχή 10 θεραπευομένων και 3 θεραπευτών του ΚΕΘΕΑ ΚΥΤΤΑΡΟ-ΟΞΥΓΟΝΟ. Η παρέμβαση σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε από επιστημονικό προσωπικό του Τομέα Εκπαίδευσης ΚΕΘΕΑ και αξιολογήθηκε από ερευνήτρια του Τομέα Έρευνας ΚΕΘΕΑ, με δομημένο ερευνητικό εργαλείο αυτοαναφοράς (ATES) και ανάλυση των μαγνητοφωνημένων δηλώσεων των συμμετεχόντων από όλη τη διάρκεια της 3ήμερης παρέμβασης. Στόχος της παρέμβασης ήταν η επικέντρωση στις ανάγκες των συμμετεχόντων, στη δημιουργία θετικών εμπειριών και στη σύνδεση αυτών των εμπειριών με τους θεραπευτικούς στόχους των συμμετεχόντων, οι οποίοι αφορούσαν κυρίως τη διαχείριση προβλημάτων, τη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου, καθώς και την ενίσχυση της συνεργασίας και της επικοινωνίας της ομάδας. Οι δραστηριότητες της παρέμβασης ήταν δομημένες ως προοδευτική αλληλουχία και επέτρεπαν την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και συνεργασίας σε ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον. Τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την κλίμακα ATES και τις απομαγνητοφωνημένες δηλώσεις καταδεικνύουν το θετικό αντίκτυπο της παρέμβασης σε επίπεδο αναστοχασμού πάνω στις εμπειρίες και σύνδεσής τους με ζητήματα που βιώνουν οι συμμετέχοντες στην καθημερινότητά. Παρατηρήθηκε σταδιακή αύξηση της εμπιστοσύνης και του αισθήματος ομαδικότητας, ενώ οι προκλήσεις της παρέμβασης ώθησαν στην ανακάλυψη νέων προσωπικών ορίων και στην επιτυχή διαχείριση δυσκολιών. Τα στοιχεία αυτά φανερώνουν την αλλαγή που συντελείται σε επίπεδο προσωπικής ανάπτυξης και ως προς τη βελτίωση της διαχείρισης καθημερινών προκλήσεων, χαρακτηριστικά που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ολιστικής θεραπευτικής προσέγγισης απεξάρτησης.

Η παρούσα μελέτη διερευνά το φαινόμενο της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου σε άτομα που προσεγγίζουν θεραπευτικά προγράμματα αντιμετώπισης της ουσιοεξάρτησης. Επιχειρεί να αναδείξει τους παράγοντες που ωθούν στη χρήση παράνομων ουσιών και να κατανοήσει τους μηχανισμούς που συνδέουν τη διακοπή του σχολείου και την έναρξη της χρήση ουσιών. Για τους παραπάνω σκοπούς διενεργήθηκε ποιοτική έρευνα με αξιοποίηση εξήντα (60) αυτοβιογραφιών ατόμων που συμμετείχαν σε θεραπεία στο ΚΕΘΕΑ. Σε αυτές αποτυπώνονται σημαντικά βιώματα και εμπειρίες των ατόμων έως τη στιγμή που αυτά απευθύνθηκαν στις θεραπευτικές δομές του οργανισμού. Η επεξεργασία των ερευνητικών δεδομένων έγινε με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Τα ευρήματα ανέδειξαν την αλληλεπίδραση των παραγόντων κινδύνου σε διάφορα επίπεδα (ατομικό, οικογενειακό, σχολικό, ομότιμοι) οι οποίοι φαίνεται ότι συμβάλλουν στη σχολική εγκατάλειψη και στην έναρξη της χρήσης παράνομων ουσιών. Σύμφωνα με την ανάλυση περιεχομένου, προκύπτουν τρεις τυπολογίες ως προς τη χρονική στιγμή εμφάνισης των δύο φαινομένων, οι οποίες ερμηνεύουν τις διαφορετικές κατευθύνσεις που μπορεί να πάρουν τα άτομα. Διαπιστώνεται ότι η σχέση ανάμεσα στην πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και στη χρήση παράνομων ουσιών είναι αμφίδρομη, παρά αιτιολογική, και ότι συναρτάται από την παρουσία ενός συνόλου κοινών παραγόντων κινδύνου, οι οποίοι βρίσκονται σε διαρκή αλληλεπίδραση.

Σκοπός του άρθρου είναι να αποτυπώσει την εμπειρία από το εγχείρημα οργάνωσης ενός εργαστηρίου δημιουργικής γραφής παραμυθιού στη Μονάδα για Άτομα με Ψυχιατρική Συννοσηρότητα του ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ στην Κρήτη. Περιγράφεται ο τρόπος οργάνωσης και η δομή του εργαστηρίου, και αναλύονται τόσο τα οφέλη που αποκόμισαν οι συμμετέχοντες όσο και οι δυσκολίες που συνάντησαν. Γίνεται, επίσης, αναφορά στις δυνατότητες που προσφέρουν τα παραμύθια ως εργαλεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.