Türkiye’de New Age Melek Kültleri: Geleneğin Dönüşümü mü, İstismarı mı?

Abstract

Translate Article

Melek inanışının, günümüzde, üç monoteist dinin mensuplarından özellikle Hıristiyanlar ile Müslümanları hedef alacak şekilde yeni bazı trendlerle dönüştürüldüğü görülmektedir. Her ne kadar hâkim dine ait unsurlarla bezeli olsa da diğer dinlerden de kayda değer motifler ihtiva eden ve böylece gelenekte bir dönüşümü de ortaya koyan yeni melek inanışlarının rastlandığı gruplar, New Age hareketler içerisinde değerlendirilmelidir. 2000’li yıllardan itibaren yükselişe geçen bu kültlerin pazarlayıcıları, kendilerini melek terapistleri ya da melek koçları olarak adlandıran, meleklerle iletişime geçtiğini iddia eden ve onlardan ilham/mesaj aldığını öne süren medyum, astrolog, kâhin, spiritüalist vb. kimlikli şahıslardır. Onlar, meleklerle ilgili inanış ve kabulleri, melek enerjisi, melek koruması, melekleri yardıma çağırma, meleklerle çakra temizleme gibi adlar altında düzenledikleri seanslar, eğitimler ya da satışa sundukları yayınlar veya paketler için malzeme olarak kullanmaktadırlar. Faydalandıkları mecralar bugün daha çok dijital ve sosyal medya araçları iken basılı yayınları da kullanmaktadırlar. Hedef kitlelerini/alıcılarını ise genellikle müesses dinin esasları ile ibadetlerine mesafeli, bunlarla ilgili çoğu zaman temel seviyede dahi bilgisi bulunmayan kimseler ve bilhassa kadınlar oluşturmaktadır. Ülkemizde de sosyal medyada ve internet ortamlarında hâlen faaliyet gösteren birçok “melek koçu” ya da “melek terapistinin” çeşitli çalışmalarıyla karşılaşmak mümkündür. Gerek dijital gerek basılı gerekse de görsel yayınlarında kullandıkları jargon, malzeme ve yöntemin genellikle Amerika ve Avrupa menşeli ya da taklidi olduğu, yani Batı’dan ithal ve intihal edildiği, bununla birlikte belli ölçüde İslâmî bir kisveye de büründürüldüğü kolaylıkla anlaşılmaktadır. Bu makalede, tıpkı Antik Çağ’da olduğu gibi 21. asırda tekrar popüler bir heterodoks halk dindarlığına konu olan melek inanış ve pratiklerinin, geleneksel dinlerin öğretileriyle devamlılık, kopuş ve dönüşümleri, Türkiye örneği üzerinden karşılaştırmalı yöntemle incelenmekte ve içerik analizi yapılmaktadır. Literatürde New Age hareketlere dair pek çok çalışma bulunsa da New Age melek kültlerini Dinler Tarihi açısından konu edinen müstakil bir akademik çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamız, ilgili boşluğu tek başına doldurmaktan ziyade söz konusu inanış ve pratiklerin akademik ilgiyi çekme ve ilmî bir yaklaşımla farklı açılardan tartışılmasını sağlama gayesi gütmektedir. Türkiye’deki duruma odaklanan bu makalede, bu inanış ve pratiklerin, müesses dinlerin gelenekleri ve öğretileriyle bazı paralellikler taşısa da birçok yönden onlardan farklılaştığı ve bu farklılaşmanın bazen dönüşüm bazen de kopuşun varlığına işaret ettiği, bununla birlikte örnek birçok vaka ile gösterildiği gibi bir istismar vakıasının da söz konusu olduğu ortaya konmaktadır.