Komentarz do Apokalipsy Wiktoryna z Petovium: między dziedzictwem Ireneusza a redakcją Hieronima

Abstract

Translate Article

Take Notes

Artykuł analizuje ewolucję myśli millenarystycznej we wczesnym chrześcijaństwie, koncentrując się na Komentarzu do Apokalipsy Wiktoryna z Petovium oraz jego późniejszej redakcji dokonanej przez Hieronima ze Strydonu. W pierwszej części artykułu przedstawiono oryginalne, literalne podejście Wiktoryna do tysiącletniego królestwa Chrystusa na ziemi, uwzględniające dosłowne uwięzienie szatana i dwa zmartwychwstania, a także porównano jego koncepcje millenarystyczne z nauką Ireneusza z Lyonu, wskazując na podobieństwa w ogólnym nurcie chiliastycznym (np. wizja Jerozolimy, rekompensata dla świętych, cytowanie Papiasza), ale jednocześnie podkreślając brak bezsprzecznej, bezpośredniej zależności Wiktoryna od Ireneusza. Następnie, w drugiej części, przedstawiono motywy i zakres interwencji Hieronima, który, pod wpływem dominujących w IV wieku nurtów teologicznych (zwłaszcza platonizmu i myśli Orygenesa), celowo zrezygnował z literalnych interpretacji millenarystycznych na rzecz alegorycznych i duchowych. Artykuł wykazuje również, w jaki sposób redakcja Hieronima, odrzucając millenaryzm, wpłynęła na trwałe na zachodnią egzegezę Apokalipsy, co ilustruje m.in. zmiana w interpretacji symboliki czterech stworzeń z Apokalipsy 4,7. Całość pracy podkreśla znaczenie odkrycia oryginalnego tekstu Wiktoryna dla zrozumienia historycznej złożoności i dynamiki wczesnochrześcijańskiej myśli eschatologicznej.