Formy zapisu i odstępku wiana w XVI-wiecznym tekście Bartłomieja Groickiego Tytuły prawa majdeburskiego jako skonwencjonalizowane zachowania językowe

Abstract

Translate Article

Przedmiotem badania w artykule były formy zapisu i odstępku wiana zawarte w pracy Bartłomieja Groickiego z 1567 r. pt. Tytuły prawa majdeburskiego. Celem było, po pierwsze, okreś­lenie czynników pozajęzykowych, które stymulowały powstanie wzorców gatunkowych nadania i odstąpienia wiana, a po drugie, ustalenie stopnia skonwencjonalizowania zachowań językowych. Obserwacji poddano zachowania językowe rozumiane jako akty illokucyjne, będące rezultatem celowego działania nadawcy na odbiorcę w określonej sytuacji komunikacyjnej. Bezpośrednim czynnikiem warunkującym powstanie formy zapisania wiana była chęć zapobieżenia nieuczciwym praktykom, do których dochodziło przy podziale majątku po śmierci męża, natomiast spisanie aktu odstąpienia wiana miało zabezpieczać prawa i interesy strony, której wdowa przekazywała wiano. Badanie dowiodło, że Groicki sięgnął po słownictwo i struktury językowe znane i stosowane wcześniej w komunikacji prawno-urzędowej. Formuły prawne użyte przez twórcę wzorca, zawierające czasowniki illokucyjne, mają względnie trwały i powtarzalny charakter.