CORTISOL LEVELS IN STUDENTS UNDER EXAM STRESS
В статье представлены результаты исследования изменений уровня кортизола у студентов под воздействием экзаменационного стресса и того, как индивидуальная эмоциональная чувствительность влияет на стрессовую реакцию. Целью исследования было оценить, как индивидуальная эмоциональная восприимчивость студентов влияет на повышение уровня кортизола в ответ на экзаменационный стресс. У 58 добровольцев второго курса (18–26 лет), указавших экзамен как основной источник стресса, определяли уровень кортизола в сыворотке крови дважды — в период академической стабильности и в день экзамена (перед экзаменом) методом иммунохемилюминесцентного анализа. Индивидуальные различия в исходной восприимчивости студентов оценивались с помощью шкалы восприятия стресса (PSS-10). В зависимости от степени повышения уровня кортизола студенты были распределены на группы. У большинства участников (76%) уровень гормона повышался не более, чем в три раза, тогда как у 24% — превышал этот порог, что коррелировало с более выраженной исходной эмоциональной восприимчивостью. Повышение концентрации гормона в крови сопровождалось снижением концентрации внимания и меньшей академической эффективностью, тогда как умеренная активация стресс-реализующих систем могла иметь адаптивное значение. Məqalədə tələbələrin imtahan stressi altında kortizol səviyyələrinin dəyişiklikləri və fərdi emosional həssaslığın stress cavabına necə təsir etdiyi barədə tədqiqat işinin nəticələri təqdim olunur. Tədqiqatın məqsədi tələbələrin fərdi emosional həssaslığının imtahan stressinə cavab olaraq kortizol səviyyəsinin artmasına necə təsir etdiyini qiymətləndirmək olmuşdur. İmtahanı əsas stress mənbəyi kimi göstərən 58 könüllü ikinci kurs tələbəsinin (18-26 yaş) qan serumundakı kortizol səviyyəsi akademik sabitlik dövründə və imtahan günü (imtahandan əvvəl) ölçülmüşdür. Kortizol səviyyəsinin artım dərəcəsinə görə tələbələr qruplara ayrılmışdır. Əksər iştirakçılarda (76%) hormon səviyyəsi üç dəfəyə qədər yüksəlmiş, 24%- də isə daha güclü (3 dəfədən yüksək) dəyişiklik müşahidə edilmişdir. Bu, ilkin emosional həssaslıq ilə əlaqələndirilmişdir. Hormonun üç dəfədən çox artması diqqət toplama qabiliyyətinin zəifləməsi və akademik effektivliyin aşağı düşməsi ilə müşayiət olunmuşdur. Tələbələrin ilkin emosional həssaslıq fərqlilikləri Stressin Qəbul Edilməsi metodu (PSS-10) ilə qiymətləndirilmişdir. The article presents the findings of a study on the changes in cortisol levels under exam stress in students and how individual emotional sensitivity affects the stress response. The aim of this study was to assess how individual emotional sensitivity of students influences the increase in cortisol levels in response to examination stress. In 58 second-year volunteers (aged 18–26 years) who identified examinations as their main source of stress, serum cortisol levels were measured twice — during a period of academic stability and on the day of the exam (before the exam) using a chemiluminescent immunoassay. Depending on the degree of cortisol increase, students were divided into groups. In most participants (76%), hormone levels rose by no more than threefold, whereas in 24% this threshold was exceeded, which correlated with higher baseline emotional sensitivity. An increase of more than threefold in cortisol levels was associated with decreased attention and lower academic performance, whereas moderate activation of stress-response systems appeared to have adaptive significance. Individual differences in baseline sensitivity were assessed using the Perceived Stress Scale (PSS-10).