Batı Anadolu Kalkolitik Dönem Oluk Bezeme Tekniği: Çine-Tepecik Höyük Bağlamında Bir Değerlendirme

Abstract

Translate Article

Take Notes

Kalkolitik Dönem, Anadolu arkeolojisinin az bilinen, tartışmalı dönemlerinden biridir. Bu döneme ilişkin verilerin sınırlı olması, dönemin başlangıcı ve bitişinin yanı sıra alt evreleriyle birlikte bütüncül bir zeminde anlaşılabilmesini zorlaştırmaktadır. Dönem ile ilgili mimariye dair verilerin de dar ölçekte tespit edilmiş olması, özelde yerleşimlerin karakterlerini genelde ise Kalkolitik Dönemi anlamamızı zorlaştırmaktadır. Bu noktada karakteristik özellikleriyle seramik grupları dönemi tarihlendirme, tanımlayabilme ve karşılaştırmada ilk sırada gelmektedir. Makalenin konusunu oluşturan oluk bezeme tekniğinde yapılmış süslemelere sahip kaplar, Batı Anadolu Bölgesi’nde Erken ve Orta Kalkolitik Dönem’de görülmekte olup, bunlar özel bir grubu oluşturmaktadır. Söz konusu dönem ve bölgede görülen oluk bezeme tekniği ile yapılmış kaplar kendine özgü üslubuyla, tarihlendirmede perdah bezemeli kaplar ve diğer belirleyici unsurlarla birlikte destekleyici materyaller arasında yer almaktadır. Makale kapsamında, Çine-Tepecik Höyük yerleşiminde bulunan oluk bezemeli seramik parçaları; bezemenin kapların yüzeyine uygulanış biçimleri ve motiflerine göre tipolojik bir sınıflandırma dahilinde sunulmakta, bu örnekler çağdaşı yerleşimlerde görülen benzerleriyle karşılaştırılarak, kronolojik açıdan değerlendirilmektedir. Tipolojik ayrım tablo üzerinde gösterilmiş olup, karşılaştırılan benzer seramik parçaları metin içerisinde kullanılan yayınlardan alınmıştır. Karşılaştırma kapsamında yakın ve uzak mesafe kültür bölgelerindeki benzer unsurlar bezeme tekniği, motif düzenlemesi ve kap formları çerçevesinde ele alınmıştır. Bu doğrultuda, döneme ilişkin mevcutta var olan veriler ve yeni elde edilen sonuçlarla birlikte, yeni kronolojik değerlendirmelere de yer verilmiştir. Ana hatlarıyla incelenen bu önemli seramik grubunun, son kronolojik önerilerle değerlendirildiğinde yoğun olarak Erken Kalkolitik Dönem’de üretilmiş olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bu gelenek Orta Kalkolitik’te de kullanılmaya devam etmiştir. Yukarıda kısaca özetlenen kapsamda bu çalışma, daha önce yayın üretilmemiş olan Kalkolitik Dönem’de oluk bezeme üzerine detaylı bir çalışma sunmayı hedeflemektedir.