AZERBAYCAN’DA ALİ ŞÎR NEVAÎ ESERLERİNİN ÇEVİRİSİ, ARAŞTIRILMASI VE YAYINLANMASINDA RAMİZ ASKER’İN ROLÜ

Abstract

Translate Article

Büyük Türk düşünürü ve yazarı Ali Şîr Nevaî, Türk edebiyatının, aynı zamanda Özbek edebiyatının en parlak ismidir. O, klasik Doğu şiirinin epik türünde mükemmel eserler yazmış, ilk defa Türkçe Hamse (Beşlik) kaleme almıştır. Onun yazdığı Hayret-ül-Ebrar, Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Seba-i Seyyar ve Seddi-İskenderi destanları Türk edebiyatının en değerli eserleri listesinde kendi yerini tutmuştur. Ali Şîr Nevaî, aynı zamanda bir düşünür şair olarak bilimsel, pedagojik, didaktik, dilbilimsel, dini, felsefi, biyografik vs. konularda eserler, genellikle risaleler yazmıştır. Ali Şîr Nevaî, artık beş yüzyıldan fazla bir zamandır Türk ve dünya edebiyatında yaşamaktadır ve dünya döndüğü sürece yaşamaya devam edecektir. Azerbaycan’da Ali Şîr Nevaî’nin eserleri hakkında XX. yüzyılın başlarından yazılmaya, arştırılmaya başlanılmş, Sovyet dönemiyle beraber eserlerinin aktarılması ve yayımı devam etmiştir. Azerbaycan’ın bağımsızlığından sonra Özbek edebiyatı ve Ali Şîr Nevaî eserleri geniş olarak araştırılmış, Azerbaycan Türkçesine aktarılmış ve yayımlanmıştır. Aynı zamanda üniversitelerde Özbek edebiyatı ve Ali Şîr Nevaî programları oluşturulmuş ve dersleri verilmiştir. Bu alanda özel hizmetleri olan akademisyenlerin başında Prof. Dr. Ramiz Asker’in adını söylememiz gerekir. Onun son 15 yılda Özbek edebiyatı ile ilgili araştırma kitapları ve hem Çağatayca hem günümüz Özbekçesinden aktarmaları bu alandaki boşluğu önemli derecede doldurmaktadır. Ali Şîr Nevaî’nin Hamsesi de dâhil onun 9 kitabını Azerbaycan Türkçesine aktarmış, ayrıca biri Özbekistan’da olmak üzere 4 eser kaleme almıştır. Makalede Ali Şîr Nevaî’nin eserleri hakkında genel bilgi verilmiş, Azerbaycan’daki ilk araştırmalara, çevirilere, yayınlanan eserlerine değinilmiş, Prof. Dr. Ramiz Asker’in bu alandaki büyük hizmetlerinden ve rolünden söz edilmiştir.