ABİŞ KEKİLBAYEV’İN ŞIŊIRAW “DİPSİZ DERİNLİK” ADLI UZUN HİKÂYESİNDE KAVRAM ALANLARI AÇISINDAN DEYİMLER

Abstract

Translate Article

Modern Kazak edebiyatının usta kalemlerinden Abiş Kekilbayev, Kazak Türkçesinin tüm incelikleri ile zenginliklerini eserlerine başarıyla yansıtan bir yazar ve şairdir. Şıŋıraw “Dipsiz Derinlik” adlı uzun hikâyesi, merkezî kişinin ruhsal durumu ele alınarak derin psikolojik ve felsefi tahlillerin yapıldığı ve okuru yaşam üzerine tefekküre sevk eden en önemli eserlerinden biridir. Çalışmamızda, yazar ve eseri hakkında kısa bilgiler verildikten sonra, eserde geçen deyimler üzerinde durulmuştur. Dil ve anlatım tekniği bakımından oldukça başarılı olan uzun hikâyede, çok sayıda deyimlerin kullanıldığı belirlenmiştir. Eserde yer alan ve deyim özelliği gösteren ifadelerin deyim olup olmadığı konusunda, Qazaq Tiliniŋ Frazeologiyalıq Sözdigi “Kazak Dilinin Deyimler Sözlüğü” ile Mağınalas Frazeologizmder Sözdigi “Anlam Bakımından Deyimler Sözlüğü” esas alınmıştır. Bazı deyimi çağrıştıran ifadelerin ise yazara özgü ve kalıp dışındaki kullanımlar olduğu tespit edilmiştir. Örneklemi oluşturan ifadeler, kavram alanları bakımından sınıflandırılarak ele alınmış ve alfabetik sıraya göre verilmiştir. Bu çalışmada, bir dilin söz varlığının önemli bir katmanı olan deyimler açısından Kazak Türkçesinin incelikleri göz önüne serilmiş ve yazarın diğer eserlerinde de yer alan dil özellikleriyle ilgili yapılacak kapsamlı çalışmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır.