Aşağıseyit Höyük (Denizli-Çal) Geç Tunç Çağı Tabakalarında Bulunan Hilal Biçimli Ağırlıklar

Abstract

Translate Article

Take Notes

Aşağıseyit Höyük, Denizli ili Çal ilçesinde, Yukarı Menderes Havzası’nı çevreleyen doğal geçiş güzergâhları üzerinde stratejik bir konuma sahip, yaklaşık 6 hektarlık bir yerleşimdir. Geç Kalkolitik Çağ’dan Roma Dönemi’ne kadar uzanan tabakaların yer aldığı höyükte, 2021 yılından itibaren yürütülen kazılar Geç Tunç Çağı’na ait önemli mimari ve buluntu gruplarını ortaya koymuştur. Bu çalışmanın odak noktasını, 2021–2024 kazı sezonlarında Geç Tunç Çağı tabakalarında ele geçen hilal biçimli pişmiş toprak ağırlıklar oluşturmaktadır. Stratigrafik veriler, Geç Tunç Çağı’nın dört yapı katında da bahsedilen ağırlıkların kullanıldığını göstermektedir. Yerleşimde, teraslı mimariye sahip konut yapıları içerisinde hem tekil hem de toplu halde ele geçen örnekler, bu buluntu grubunun gündelik üretim faaliyetleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle taban üzerinde in situ bulunan ağırlıklar, ağırşaklar ve diğer küçük buluntular, söz konusu mekânların domestik nitelikte olduğunu ve tekstil üretiminin yerleşim ölçeğinde örgütlendiğini düşündürmektedir. Hilal biçimli ağırlıklar, tipolojik ve bezeme özellikleri açısından Erken ve Geç Tunç Çağı evreleri arasında belirgin farklılıklar göstermektedir. Erken evrelerde daha yuvarlak hatlı ve bezemesiz örnekler görülürken, geç evrede daha büyük, köşeli ve sınırlı da olsa nokta bezemeli örnekler öne çıkmaktadır. Bu değişim, üretim teknikleri ve estetik tercihlerdeki dönüşümü yansıtmakta; ağırlık ve boyut çeşitliliği ise farklı niteliklerde tekstil ürünlerinin üretildiğine işaret etmektedir. Karşılaştırmalı değerlendirmeler, Aşağıseyit Höyük buluntularının özellikle İç Batı Anadolu ve Orta Anadolu yerleşimleriyle güçlü benzerlikler gösterdiğini, buna karşılık kıyı Ege’de yaygın olan makara ya da Minos tipi ağırlıkların yerleşimde bulunmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, Yukarı Menderes Havzası’nın Geç Tunç Çağı’nda kültürel ve ekonomik etkileşim ağları içerisinde Orta Anadolu ile daha yakın ilişkiler geliştirdiğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, Aşağıseyit Höyük’te ele geçen hilal biçimli tezgâh ağırlıkları, bölgenin köklü tekstil üretim geleneğini belgeleyen önemli veriler sunmakta; Yukarı Menderes Havzası’nın Geç Tunç Çağı Anadolu’sundaki kültürel ve ekonomik konumunun anlaşılmasına anlamlı katkılar sağlamaktadır.