АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ АУМАҒЫНДА ӨСЕТІН ШАШЫҢҚЫ ГҮЛКЕКІРЕ CENTAUREA DIFFUSA LAM. ӨСІМДІГІНІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫН ЗЕРТТЕУ

Abstract

Translate Article

Take Notes

Шашыңқы гүлкекіре (лат. Centaurea diffusa Lam.) - астралылар тұқымдасына (Asteraceae) жататын екіжылдық, шөптесін өсімдік. Астралылар - қос жарнақты өсімдіктердің ең үлкен тұқымдастарының бірі. Сабағы 15-20 см, тік өсетін, жұқа көлденең тамырлы өсімдік. Шілде – қыркүйек айларында гүлдейді, гүлдерінің түсі ашық қызғылт немесе ақ. Құмды немесе құмды топырақта өседі. Өсімдіктің дәмі ащы болғандықтан, түйеден басқа жануарлар жемейді. 1911 туысқа біріктірлілген 32913 түрді қамтиды. Керемет бал өсімдігі және қатты құрғақшылыққа төзімді өсімдік. Жүгері гүлінің жайылған тұқымдары бал өсімдіктеріне арналған егістік алқаптары үшін арнайы омарташыларға сатылады. Бұл өсімдіктің ерекшелігі - жаз неғұрлым құрғақ және ыстық болса, жайылған жүгері гүлі соғұрлым бал береді. Алғашында мұндай егістіктерден жиналған жаңа жиналған балдың аздап ащылығы болса, 2-3 аптадан кейін балдың ащылығы басылады. Медицинада (шөптік медицинада) гинекологиялық ауруларды және созылмалы пиелонефритті емдеуде қолданылады. Қайнаған кезде, жайылған жүгері гүлінің инфузиясы ащы дәмге ие болады. Centaurea diffusa Lam. өсімдігі аз зерттелгендіктен, қазіргі таңда бұл өсімдік түріне ғылыми және тәжірибелік тұрғыда үлкен қызығушылық артуда. Осы ғылыми зерттеуде алғаш рет Алматы облысы аумағында өсетін Centaurea diffusa Lam. өсімдігіне сандық, сапалық талдау жүргізілді. Centaurea diffusa Lam. өсімдігінің құрамы анықталды: ылғалдылығы (14,7%), күлділігі (6,35%) экстрактивті заттар (30,48%), органикалық қышқылдар (2,1%), флавоноидтар (0,8%), тері илегіш заттар (0,53%), алкалоид( 0,38%), кумарин (1,58%), сапонин (0,97%) ,көмірсулар (1,02%). Көпэлементті атомды- эмиссиялық спектрлік талдау әдісімен өсімдік күлінен 11 элемент табылды, олардың негізі құрамы Ca ( 321,92 мг/г), Mg (78,010 мг/г), K (885,680мг/г) болды.